Σάββατο 13 Φεβρουαρίου 2016

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ TEΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ~ η ανακάλυψη του αιώνα

παρουσίαση νέων τεχνολογιών & η χρηστικότητα & συμβολή τους στην καθημερινότητα

Αυτός ο ήχος είναι η «ανάσα» του σύμπαντος και αποτελεί την μεγαλύτερη επιστημονική ανακάλυψη των τελευταίων χρόνων!

Χθες, 11 Φεβρουαρίου 2016, σε μια συναισθηματικά φορτισμένη συνέντευξη τύπου, οι επιστήμονες του ερευνητικού προγράμματος LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) επιβεβαίωσαν με απτές αποδείξεις την θεωρία του Αϊνστάιν περί βαρυτικών κυμάτων και μεταβολής του χωροχρόνου!

Το 1916, ο Αϊνστάιν μαζί με την Θεωρία της Σχετικότητας ανέφερε την θεωρητική ύπαρξη αυτών των κυμάτων και μάλιστα απέδειξε την ύπαρξή τους χρησιμοποιώντας μαθηματικά μοντέλα. Η θεωρία αναφέρει ότι η βαρύτητα είναι ένα φαινόμενο που προέρχεται από την καμπή του χωροχρόνου. Η καμπή αυτή είναι, με την σειρά της, αποτέλεσμα της μάζας των αντικειμένων που υπάρχουν στο σύμπαν. Όσο μεγαλύτερη μάζα έχει ένα αντικείμενο, τόσο μεγαλύτερη βαρυτική έλξη ασκεί. Όταν αυτά τα αντικείμενα μετακινούνται στο κενό του σύμπαντος, επηρεάζουν την βαρύτητα γύρω τους. Σε εξαιρετικά σπάνιες συνθήκες όμως, απότομες επιταχύνσεις στην τροχιά των αντικειμένων αυτών δημιουργεί αναταράξεις στην καμπύλη του χωροχρόνου – μια ανατάραξη η οποία μεταδίδεται με την μορφή κυμάτων όπως ακριβώς όταν πετάμε ένα βότσαλο σε μια ήρεμη λίμνη.
Αυτήν ακριβώς την σπάνια στιγμή εντόπισαν τα συστήματα του LIGO, στις 14 Σεπτέμβρη 2015, και απέδειξαν την ορθότητα της θεωρίας του Αϊνστάιν. Πιο συγκεκριμένα, πριν 1.3 δισεκατομμύρια χρόνια, στο μακρινό μας σύμπαν, 2 μαύρες τρύπες ήρθαν τόσο κοντά που η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη. Εν τέλει, οι δυο αυτές τρύπες συγκρούστηκαν και ενώθηκαν σε μια ενιαία μαύρη τρύπα. Η ένωση τους ήταν τόσο «εκκωφαντική» που προκάλεσε μια, σημαντικού μεγέθους, αναταραχή στον χωροχρόνο και εξαπέλυσε βαρυτικά κύματα προς όλες τις κατευθύνσεις. Και τα νούμερα που περιβάλλουν αυτό το συμβάν είναι από μόνα τους «εκκωφαντικά»! Κάθε μαύρη τρύπα είχε διάμετρο 150 χιλιόμετρα και μάζα ίση με το άθροισμα της μάζας του ήλιου μας, επί 30! Συγκρούστηκαν με ταχύτητα που πλησίαζε αυτή του φωτός και η διατάραξη του χωροχρόνου που «γέννησε» τα κύματα είχε δύναμη ίση με το άθροισμα όλων των πλανητών, αστεριών και γαλαξιών του σύμπαντος, επί 50!! Είναι αδύνατο να μην εντυπωσιαστεί κανείς από την απίθανη δύναμη του σύμπαντος και να μην νοιώσει δέος γνωρίζοντας πως και εμείς είμαστε ένα κομμάτι αυτής της εκπληκτικής «μηχανής»! 
Είναι επίσης αδύνατο να μην εντυπωσιαστεί κανείς και από την τεχνολογία που κατέχει πλέον η ανθρωπότητα και που της δίνει την δυνατότητα να μπορεί να ανιχνεύσει τέτοιες σημαντικές αλλαγές στο σύμπαν. Τα συστήματα μέτρησης που διαθέτει το LIGO είναι τόσο ευαίσθητα και καινοτόμα που κατάφεραν και μέτρησαν μεταβολή μεγέθους 1/1000 του πρωτονίου!! Και μιλάμε για ένα γεγονός που συνέβη πριν 1.3 δισεκατομμύρια χρόνια!!

Το LIGO είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα που χρηματοδοτείται με 1 δισεκατομμύριο δολάρια από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστήμης των Η.Π.Α (National Science Foundation) και αυτή τη στιγμή έχει πάνω από 1000 επιστήμονες από όλο τον κόσμο στην ομάδα του. Το πείραμα για την εύρεση των κυμμάτων ξεκίνησε το 2002 αλλά σταμάτησε το 2010 προκειμένου οι ανιχνευτές να λάβουν μια εντυπωσιακή αναβάθμιση μιας και αποφασίστηκε ότι δεν ήταν αρκετά ευαίσθητοι για να συλλάβουν τέτοιες αλλαγές στον χωροχρόνο. Το νέο LIGO πήρε την ονομασία Advanced LIGO και είναι 3 φορές πιο ισχυρό από το προηγούμενο. Αναμένεται μάλιστα να γίνει 10 φορές πιο ισχυρό στα επόμενα χρόνια. Η αρχή λειτουργίας του είναι αρκετά απλή: κάθε βάση LIGO αποτελείται από δυο ανιχνευτές σε σχήμα L. Ο κάθε βραχίονας έχει μήκος 4 χιλιόμετρα και μέσα στον καθένα μια πηγή laser στέλνει ένα φως από την μια μεριά στην άλλη, ασταμάτητα. Όταν το σύστημα δουλεύει χωρίς διαταραχές, το φως κάνει τον ίδιο χρόνο να ταξιδέψει από το ένα άκρο του σωλήνα στο άλλο. Ένας υπερσύγχρονος υπολογιστής μετράει τον χρόνο που κάνει το φως να ταξιδέψι από την μια μεριά στην άλλη και επιβεβαίωνει ότι και οι δυο σωλήνες έχουν τον ίδιο χρόνο. Όταν υπάρξει διαταραχή στον χωροχρόνο όμως, ένας από τους σωλήνες διαστέλλεται ή συστέλλεται και αυτό προκαλεί διαταραχή του συγχρονισμού. Ξαφνικά, το φως κάνει λιγότερο ή περισσότερο χρόνο να ταξιδέψει στον ένα σωλήνα σε σχέση με τον άλλο και αυτό είναι η ένδειξη του βαρυτικού κύμματος! Φυσικά, ιδαίτερα εξελιγμένοι υπολογισμοί πραγματοποιούνται ώστε να αποφευχθεί κάθε πιθανότητα η μεταβολή αυτή να έχει προκληθεί από κάποιον άλλο παράγοντα και επίσης ο LIGO δεν αποτελείται από ένα μόνο μετρητή αλλά από δυο στρατηγικά τοποθετημένους έτσι ώστε όχι μόνο να μπορούν να επιβεβαιώνουν ο ένας τις μετρήσεις του άλλου αλλά και να μπορούν να εντοπίσουν την ακριβή πηγή της διαταραχής χρησιμοποιόντας εξελιγμένες μεθόδους τριγωνομετρίας.
Τι σημαίνει όμως αυτή η ανακάλυψη για την επιστημονική κοινότητα; Τέτοιες καινοτόμες ανακαλύψεις γίνονται μια φορά στα 30 χρόνια (και αν!) και η συγκεκριμένη ανοίγει ένα ακόμα παράθυρο στην εξερεύνηση του σύμπαντος. Όταν ο Γαλιλαίος έστρεψε το πρώτο τηλεσκόπιο στον ουρανό μπόρεσε να παρατηρήσει κάποιος πλανήτες και αστέρια. Μετά, ήρθαν τα ραδιοτηλεσκόπια και οι ακτίνες Χ και μας έδωσαν ακόμα καλύτερη εικόνα του σύμπαντος. Τώρα, με τα βαρυτικά κύμματα ανοίγουμε ένα ακόμα παράθυρο και μπορούμε να πάμε ακόμα πιο μακρυά και να δούμε ακόμα πιο εντυπωσιακά πράματα.

Για την ανθρωπότητα, πρακτικά, ίσως αυτό να μην σημαίνει τίποτα. Σίγουρα δεν πρόκειται να θεραπεύσει τον καρκίνο, ούτε να φέρει παγκόσμια ειρήνη, ούτε να λύσει το πρόβλημα της σίτησης του πληθυσμού. Και αυτό, ίσως, να κάνει αρκετούς να την αγνοήσουν την ανακάλυψη αυτή ή ακόμα περισσότερο να την μειώσουν. Ξεχνάμε όμως ότι ένα από τα κεφαλαιώδη ερωτήματα της ανθρωπότητας, κάτι που βασανίζει τα μυαλά όλων μας από τότε που περπατήσαμε για πρώτη φορά στην Γη, κάτι που δεν έχει σχέση με θρησκείες, πολιτικές και γεωπολιτικές συνθήκες είναι το: «Ποιοί είμαστε; Από πού προερχόμαστε; Τι υπάρχει εκεί έξω;». Αυτή η ανακάλυψη μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην απάντηση!!

Σημείωση 1: Το άρθρο αυτό γράφτηκε για να τονίσει την σημαντική σχέση της τεχνολογίας με τα επιστημονικά επιτεύγματα. Μπορεί να μην είναι καθαρά «Επιστήμη της τεχνολογίας», αλλά χωρίς την τεχνολογία δεν θα είχαμε LIGO.

Σημείωση 2: Γράφτηκε επίσης λόγω του προσωπικού μου πάθους με αυτό το κομμάτι της επιστήμης και με την κρυφή ελπίδα ότι μια τέτοια ανακάλυψη θα μας βοηθήσει να δούμε μέσα σε μια μαύρη τρύπα ή ακόμα καλύτερα θα μας επιτρέψει να κάνουμε πλάνα για ταξίδια στον χρόνο. Δυστυχώς, όπως επιβεβαίωσε ο Kip Thorne, ένας από τους επιστήμονες του προγράμματος LIGO, τίποτα από τα δυο δεν πρόκειται να βοηθηθεί από την ανακάλυψη αυτή.

Σημείωση 3: Όποιος θέλει να ακούσει το απόσπασμα ήχου την στιγμή ακριβώς που οι δυο τρύπες συγκρούστηκαν μπορεί να ακολουθήσει αυτόν τον σύνδεσμο: http://www.ligo.org/science/GW-Overview/sounds/chirp40-1300Hz.wav

Ένα είναι σίγουρο όμως: νομίζω ότι γνωρίζω ήδη ποιος θα πάρει το Νόμπελ Φυσικής φέτος... +Vassilis Anastasiadis

σχόλια; αντιρρήσεις; ερωτήσεις;
ΠΡΟΣΘΕΣΤΕ ΤΟΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ ΣΑΣ
ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΘΕΜΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Προβληματίστηκες; σχολίασε το